dr.Sandra Santrač

Uvod:

Dve najznačajnije svjetske liste za rangiranje kvaliteta univerziteta su kineska Shangai Jiao Tong University Academic Ranking of World i engleska THES-Times Higher Education Supplement. Na njima se ne nalaze univerziteti iz RS.
Univerzitet u Banjaluci je notiran na španskoj Webometrics Ranking of World Universities, i nalazi se na 3404. mjestu. Lista se dvaput godišnje ažurira i njom je obuhvaćeno preko 6 000 obrazovnih ustanova u svijetu. Lista koju su formirali Španci u osnovi je irelevantna zato što rangira univerzitete pomoću četiri najpoznatija web pretraživača, što znači da se radi o prisustvu radova na internetu u elekronskom izdanju i broj posjeta stranici Univerziteta, a to adekvatno ne ukazuje na kvaliet Univerziteta.

Webometrics Ranking of World Universities

Mišljenje stručnjaka Webometric-sa da nije cilj procijeniti web stranice, njihov dizajn ili upotrebljivost ili popularnost njihovog sadržaja prema broju posjeta ili posjetioca. Web-indikatori se smatraju opunomoćenicima u tačnoj, sveobuhvatnoj, dubokoj procjeni univerzitetskog globalnog učinka, vodeći računa o njegovim aktivnostima i rezultatima te njihovoj relevantnosti i uticaju.Na kraju pouzdanog ranga moguće je samo ako je prisutnost na mreži pouzdano ogledalo univerziteta. U drugom desetljeću 21. vijeka web je ključ za budućnost svih univerzitetskih misija, budući da je to već najvažniji naučno komunikacijski alat, budući kanal za učenje na daljinu izvan kampusa, otvoren forum za angažman zajednice i univerzalni izlog za privlačenje talenata, financiranja i resursa. Posebno nglašavaju činjenicu da sve to prati ostala relevantna ispitivanja.

Nova lista za rangiranje U-Multirank

Međutim, tručnjaci EU za visoko obrazovanje smatraju da dosadašnje rangiranje sadrži mnoge predrasude zbog različite metodologije koje ne uspjevaju realno da pokažu kvalitet Univerziteta, a pogotovo su oštećeni univerziteti van engleskog govornog područja. Evropska komisija je zato formirala novu listu za rangiranje U-Multirank. Ovaj novi multidimenzionalni način rangiranja predstavlja napuštanje tradicionalnih pristupa rangiranju uspješnosti univerziteta. Da bi se to postiglo koristiće se više kriterija i parametara, što će omogućiti studentima, ali i univerzitetu da dobiju jasniju predstavu o tome koliko su uspješni, a to će doprinijeti modernizaciji i dizanju kvaliteta visokog obrazovanja. EU želi da omogući univerzitetima da analiziraju svoje snage i slabosti i uče iz iskustva jedni od drugih. Intencija je da se donosiocima obrazovnih politika omogući bolji uvid u njihov obrazovni sistem u cilju podizanja nivoa obrazovanja, a tim i ekonomije čitave zemlje.
U-Multirank http://www.multirank.eu/ procjenjuje univerzitete od 2014. (početkom sledeće godine je objavljena rang lista), a tokom 2014. god. je registrovano preko 650 institucija. Primanje podataka o registraciji se zatvara u propisanom roku, a zatim se primaju nove aplikacije čije će se rangiranje objaviti sledeće godine. U toku je rangiranje 2018/2019. god.
U osnovi, rangiranje obavlja nezavisni konzorcij predvođen Centrom za visoko obrazovanje u Njemačkoj -Centre for Higher Education CHE http://www.che.de/cms/?getObject=302&getLang=en i Centar za politiku studija u visokom obrazovanju (Center for Higher Education Policy Studies CHEPS) iz Holandje http://www.utwente.nl/mb/cheps/
U-multiramk omogućuje rangiranjzasnovano na mjerljivim multidimenzionalnim kriterijumima i podacima koje će sami univerziteti unositi u aplikaciju na web stranici U-Multirank. Te aktivnosti će slijediti američki i ostali univerziteti u svijetu koji će biti rangirani po evropskom prijedlogu, što pokazuje studija izvodljivosti od strane evropske komisije-feasibility study http://ec.europa.eu/education/higher-education/doc/multirank_en.pdf u kojoj je učestvovao konzorcijum za obrazovanje i istraživanje CHERPA 2011. godine.

Najvažniji kriteriji za rangiranje univerziteta

  • broj istraživačkih radova
  • broj diplomiranih studenata na sva tri ciklusa
  • kvalitet kurikuluma
  • broj multidisciplinarnih i interdisciplinarnih studijskih programa
  • broj osoba u cjeloživotnom učenju u odnosu na ukupan broj studenata
  • usavršavanje nastavnika
  • kvalitet studentske prakse
  • broj programa E-obrazovanja
  • broj publikacija radova u časopisima na SCI listi po nastavniku
  • indeks citiranosti po ISI
  • broj start-up programa
  • broj patenata
  • broj nastavnika i nastavnog osoblja
  • broj studenata
  • broj studenata iz inostranstva
  • broj studenata na osnovu razmjene sa EU
  • broj studenata koji dio studija provode u nekoj od zemalja EU
  • procent diplomiranih studenata koji ostaju u zemlji i regionu
  • broj profesora iz inostranstva koji učestvuju u realizaciji studijskih programa
  • broj programa urađenih za potrebe regionalnog tržišta rada
  • transfer tehnologija
  • istraživačke laboratorije, njihova opremljenost i direktna saradnja sa kompanijama u cilju komercijalizacije pronalazaka, patenata
  • učešće u tehnološkim parkovima ili otvaranje vlastitih
  • aktivno učešće univerziteta i organizacija međunarodnih naučnih konferencija sa međunarodnom recenzijom
  • učešće univerziteta u društvenim tokovima
  • koliki je godišnji prihod Univerziteta od licenci (iznajmljivanje, prodaja licenci ili tehnologija koje se mogu komercijalizovati)
  • procent sredstava iz privatnih fondova (sponzori, donatori) za istraživanje u odnosu na državno finansiranje
  • procent sredstava od strane državnih fondova u odnosu na ukupan prihod
  • procent prihoda koji se ostvaruje iz projekata koje finansira EU (IPA, FP 7)
  • procent prihoda koje se ostvaruje od školarina
  • procent obrtnih sredstava koje potiču od strukturnih fondova EU (grantovi-investicioni fondovi u cilju kohezione politike EU)