Daniel A. Romano

Rezime:

U ovom tekstu nudimo jedno promišljanje o porijeklu slogana 'jevrejsko-masonska zavjera protiv Čovječanstva' zasnovano na pregledanju dostupne literature.
Ključne riječi i fraze: Slobodni zidari, Jevreji, jevrejsko-masonska zavjera

Mitovi o zavjeri su bili česti, često značajno uticajni i ponekad dominantna karakteristika socio-političke kulture u poslednjih nekoliko vijekova u Evropi. Jevreji, Slobodni zidari, Iluminati, jezuiti, trockisti, cionisti, i drugi uključujući kombinacije prethodno pomenutih, kao na primjer Jevreji i Masoni, bili su osnova za konstruisanje fikcija o zavjeri protiv Čovječanstva ili nekih od njegovih dijelova. U ovom tekstu mi ćemo se zanimati porijeklom slogana jevrejsko-masonska zavjera. Mit o zavjeri Jevreja i Masona protiv Čovječanstva, u prvoj aproksimaciji, prema Moru (Gordon Jack Mohr, 1993.) zasnovan je na slijedećim uvjerenjima:

  • Bratstvo slobodnih zidara je jedinstveno tajno društvo;
  • Bratstvom slobodnih zidara rukovodi jedna mala grupa osoba;
  • Principijelno-filozofska opredjeljenja Slobodnih zidara zasnovana su na snažnoj mržnji prema Hrišćanstvu;
  • Mnogi od spoljnih efekata Slobodnih zidara kao što su rituali, simbili, terminologija, legende i drugi vode porijeklo od Judaizma;
  • Filozofija esoteričke Masonerije (u koju su upućeni samo izabrani u jednom malom unutrašnjem krugu) identična je sa jevrejskom Kabalom;
  • Jedna mala grupa vrlo bogatih Jevreja upravlja Bratstvom slobodnih zidara; i
  • Jedan šira grupa vrlo uticajnih Jevreja, koja ima identične ciljeve kao i Slobodno zidarstvo, koristeći se analognim sredstvima kao Masoni i koji su vrlo bliski njima, nastoji da ostvari dominaciju u Svijetu formiranjem tzv. Svjetske vlade.


Postoji mnogo zajedničkih principijelo-filozofskih opredjeljenja, stavova i uvjerenja unutar masonskih i jevrejskim rituala, simbola i riječi (Harry Carr, Hebraic, 1984). Radi ilustracije, bez upuštanja u polemiku, mi ćemo, slijedeći promišljanja Bari Albina (Barry Albin, 2011)., a oslanjajući se na Bibliju (Sveto Pismo Starog i Novog Zavjeta, 1992) i dva vjerovatno najvažnija dokumenta Slobodnih zidara – Andersenovu 'Konstituciju' (Sveto Pismo Starog i NovogZavjeta), Pričardovo 'Seciranju masonstva' (Samuel Prichard, 1723) podsjetiti čitaoca na sljedeće primjere:

  1. Vjerovanje u jedinstvenog sve-stvoritelja i sve-graditelja, način obraćanja k Njemu ali i samo ophođenje sa Njim, besmtrnost duše, milosrđe, komunikacija uz uvažavanje sa okruženjem, - su suštinski elementi masonskih opredjeljenja, ali i Judaizma. Naravno, i zagovornici drugih kolektivnih filozofoja mogu iznostiti analogne tvrdnje.
  2. Slobodno zidarstvo i Judaizam, kao i druge religije, ali i opšte prihvaćeni stavovi o etičkim standardima, - podučavaju ljude da bi trebalo da disciplinuju i kontrolišu svoje strasti. Jevrejska djeca se podučavaju značenjima koja proizlaze iz biblijskih opredjeljenja unutar vlastitih porodica i posredstvom kolektivnih rituala u sinagogama, a osobe koje prihvataju masonska opredijeljenja unutar radova u masonskim ložama - kako bi im se pomoglo da razviju, prihvate i praktikuju ova umjeća.
  3. Slobodno zidarstvo kao i Judaizam iskazuju najveće poštovanje ka slobodi pojedinca ali i pružaju potpunu podršku da ta sloboda bude u skladu sa vlastitom savješću svake pojedine individue. Judaizam traži od svojih pristalica da prihvate uvjerenje da su svi ljudi sposobni za dobro, ili i za zlo, podučavajući ih, pri tom, da prihvate opredjeljenje da bi trebalo da iskoriste svoju slobodnu volju, i da izaberu pravedan put u svom životu. Slobodno zidarstvo uvjerava svoje pripadnike - da oni, koji su moralno sposobni, mogu pronaći 'svjetlost' unutar masonskih opredjeljenja i djelatnosti za sebe i svoje okruženje- ako to lično stvarno žele. Koncept ostvarivanja slobodne volje realizuje se prihvatanjem opšte valjanih društvenih normi.
  4. Svjetlost je važan simbol i u Slobodnom zidarstvu i u Judaizmu. Radi ilustracije podsjetimo se da jevrejsko praznovanje (po)novnog unošenja svijetla u jerusalemski hram (poznato pod kolektivnim imenom Hanuka) sa kojima se identifikuju pripadnici Judaizma, s jedne strane, i masonsko unošenje svjetla u ložu, s druge strane, simbolizuju prisustvo univerzalnog duha, prihvatanje pune slobode savjesti ali i buđenje spiritualnog uznešenja svakog prisutnog pojedinca.
  5. Jedan od osnovnih simbola Slobodnih zidara je Solomonov hram u Jerusalemu (oko 1000 B.C. – 585 B.C.), dok se, u Judaizmu, taj i ponovo izgrađeni Solomonov hram, Drugi hram (516 B.C. – 70 B.C.) - smatraju jednim od centralnih mjesta jevrejske religije. Kralj Solomon je jedan od najznačajnijih ličnosti u jevrejskoj istoriji. On je takođe, jedna od značajnijih figura u masonskim ritualima. Pogledati tekst: Harry Carr. Hebraic aspect of the Ritual. Ars Quatuor Coronatum, 97(1984), 75-83; The Ruby Tablet, 1(3)(2012), 24-37.

Iako postoje mnogi bliski i analogni aspekti Judaizma i Masonstva, takođe treba poentirati-da postoji puno elemenata u „Nauku slobodnih zidara“ koji, najblaže rečeno, mogu biti neugodni za vjerujuće Jevreje - pri pristupanju i prihvatanju slobodno zidarskih opredjeljenja. Na primjer: pri gotovo svakom masonskom ritualu, iskazuju se stavovi koji nisu u skladu sa kolektivnim uvjerenjima većine Jevreja. Neke Slobodno zidarske organizacije koriste novozavjetne molitve, reference na sveto-posredstvom novozavjetnog tumačenja tog koncepta, kao i neke druge elemente preuzete iz Hrišćanstva. Ako prihvataju „Nauk slobodnih zidara“, vjerujući Jevreji-kad su u kontaktu sa pomenutim referencama moraju biti suzdržani pri praktikovanju takvih masonskih rituala. Prvi poznati Jevrejin– mason bio je Eduard Rose (Edward Rose), afilovan 1732. godine u jednoj od londonskih loža, (Jacob Katz, 1970.). Međutim, u anti-semitrskom i anti-masonskom tekstu „Židovska masonerija“ (Nepoznati autor, 1935.)., iznosi se tvrdnja (naravno, bez dokaza) „već godine 1723. nalaze se u ložinskim popisima židovska imena“. Pojave, o kojime je ranije bilo riječ, došle su do snažnijeg izražaja - što je rezultiralo povećanom pažnjom pri svakom slijedećem prijemu Jevrejina u masonsko bratstvo. Postoji vjerovanje da su se protenstanske lože lakše odlučivale za prijem Jevrejina u bratstvo nego je to bio slučaj sa francuskim ložama. Na primjer, Bari Albin u već pomenutom tekstu iznosi konstataciju - da iako su poneke lože Velikog orijenta Francuske prihvatale Jevreje kao punopravne članove bez restrikcija takav slučaj nije bio sa drugim obedijencijama. Postoji podatak - da je jedan Jevrejin bio, 1869. godine, Veliki majstor u Parizu, (Fred Skolnik, 2007.). Međutim, u kasnijim decenijama devetanestog vijeka, francusko društvo postaje značajno više anti-semitsko nego ranije, a kulminacija takvih opredjeljenja poznato je kao Drajfusova afera (Dreyfus affair, 1894). Na žalost, i ponašanje značajnog broja pripadnika francuskih masonskih loža postaje značajno anti-jevrejsko.
Podsjetimo čitaoce šta se podrazumijeva pod ovim, poslednje pomenitim terminom. Klasični ili tradicionalni antisemitizam je diskriminacija, ili odbijanje prava Jevrejima da žive kao ravnopravni članovi slobodnog društva. Novi antisemitizam – nepotpuno, ali i pogrešno, kao "anti-cionizam" (pošto nisu sve kritike cionizma antisemitske) – uključuje diskriminaciju, poricanje ili napad na pravo jevrejskog naroda da živi kao ravnopravni član porodice nacija. Ono što je suština za svaki oblik antisemitizma, i zajedničko za oba, je diskriminacija. Sve što se dogodilo jeste da se iz diskriminacije Jevreja kao pojedinaca – što je klasični antisemitizam, za koji postoje indeksi mjerenja (npr. diskriminacija Jevreja u obrazovanju, stanovanju ili zapošljavanju i tome slično) - prešlo na diskriminaciju Jevreja kao zajednice ljudi – što prepoznajemo kao novi antisemitizam, za koji se tek treba da se razviju pokazatelji mjerenja. Prema Kotleru, (Irwin Cotler., 2002), mogu se identifikovati sljedeći indikatori posredstvom kojih se mogu prepoznavati vidovi eksponiranja izmjenjenog koncepta anti-jevrejstva:

  • Egzistencijalni ili genocidni antisemitizam;
  • Politički antisemitizam;
  • Ideološki antisemitizam;
  • Teološki antisemitizam;
  • Kulturološki antisemitizam;
  • Evropski antisemitizam; (Svjedoci smo eksplozije evropskog antisemitizma bez paralele sa sličnim poslije Drugog svjetskog rata i čija atmosfera podsjeća na 1930. godine. Neke primeri, koji se mogu posebno poentirati, su :
  • Napadi na i skrnavljenje sinagoga, grobalja i jevrejskih institucija;
  • Napadi na istaknute Jevreje;
  • Konvergencija ekstremnih lijevih, i ekstremnih desnih organizacija i/ili pokreta - koji na javnim demonstracijama pozivaju na „smrt Jevrejima“;
  • Okrutna propaganda protiv Države Izrael i Jevreja, izmišljenim optužbama;
  • Demonizacija Države Izrael - kroz napise korištenjem fašističkih, nacističkih i/ili ustašoidnih metafora;
  • Indiferentnost Evropljana u suočavanju sa terorističkim akcijama protiv Države Izrael i /ili Jevreja.)
  • Suštinsko konceptualno anti-jevrejstvo na međunarodnom nivou: Odricanje prava Državi Izrael da bude jednaka sa drugim državama - kao subjekt međunarodnog prava;
  • Suštinsko proceduralno anti-jevrejstvo: Odricanje prava Državi Izrael, i Jevrejskom narodu, da se-na ovu društvenu zajednicu kao i cjelokupan Jevrejski narod i njihove postupke primjenjuju postupci procjenjivanja opravdanosti, gleda kao na ravnopravne članice međunarodne zajednice;
  • 'Prihvatljivi' antisemitizam; (Ovo se odnosi na međunarodni "pravni" karakter antisemitizma, u kojem, u nekoj vrsti Orvelovske inverzije zakona i jezika, ne mali broj akata organa Ujedinjenih nacija postaju maska za podsticanje "učenje prezira prema Državi Izrael i Jevrejima kao narodu".)
  • Ekonomski antisemitizam; Poricanje Holokausta;
  • Rasistički terorizam protiv Jevreja; i
  • Antisemitizam podržavan od državnih institucija. (Ovo se odnosi na državno-nesankcionisanu "kulturu mržnje" - integrišući stare i nove oblike anti-jevrejstva koja pronalazi sve veći izraz u podsticanju na mržnju - u državnim vjerskim nesankcionisanjem izliva anitisemitizma, anticionizma i antijevrejstva institucijama, kroz školski sistem, u medijima, i na druge načine, uključujući i najnovije primjere, kao što su - ponovno publikovanje Hitlerove 'Moje borbe' i 'Protokola cionskih mudraca', i neselektivno promicanje simbola i motiva iz klasičnog antisemitizma - radi neotvorene demonizacije Države Izrael, i čitavog jevrejskog naroda.)

S druge strane, podsjetimo se osnovnih načela Bratstva slobodnih zidara:

  • Slobodno zidarstvo, koje je po svojoj suštini filantropsko, filosofsko i napredno, ima za cilj potragu za istinom, izučavanje morala i ispoljavanje solidarnosti; ono radi na materijalnom i moralnom unapređenju, na intelektualnim i društvenom napretku Čovječanstva.
  • Principi Bratstva slobodnih zidara su uzajamna tolerancija, poštovanje i drugih i sebe samog, te potpuna sloboda savjesti.
  • Smatrajući da sva razumijevanja i prihvatanje metafizičkih koncepata i procesa podležu isključivo ličnoj procjeni svakog pojedinačnog čovjeka, Bratstvo slobodnih zidarsa ne zahtijeva od svojih pristalica da prihvataju ni nijednu dogmatsku tvrdnju.

Neutralnost prve masonske Konstitucije prema opšteptihvaćenim religijama u Evropi, čak i ako je to bilo interpretirano kao ravnodušnost prema varijacijama dogme i modovima obožavanja, bila je sasvim dovoljna da prema sebi izazove antagonizam, posebno Katoličke crkve. Tako je papa Klement dvanaesti (Pope Clemens XlI) izkazao protivljenje prema slobodno zidarskim idejama-svojim pismom, od 28. Aprila, 1738. god. Dostupno na:

http://www.papalencyclicals.net/Clem12/c12inemengl.htm

(Poznato je da neprihvatanje Udruženja slobodnih zidara je snažno od strane Katoličke crkve, od marta 1937. godine, od strane francuskog kardinala André-Hercule de Fleury. Kasnije, Papa Pije IX, (1846-1878.), kao i Papa Leo XIII, (1878-1903.), koji su izdali posebne enciklike uperene protiv Slobodnih zidara)
Ovim je cjelokupna društvena zajednica, osim Velike Britanije, okrenuta protiv ideja koje su zastupali Slobodni zidari. Da bi se ublažio nepovoljan položaj francuske masonerije, 1742. godine u Parizu, pojavila se knjiga 'Izvinjavam se za red Franko-Masona' [Nougaret Pierre-Jean-Baptiste (1742). Apologie pour l’ordre des Franc-Macons. Dresden: Walther Georg Conrad]. U jednom od njenih paragrafa, iznosi se da je „Red otvoren samo za hrišćane. Nije moguće i nije dozvoljeno da bilo koja osoba izvan Hrišćanske crkve bude prihvaćena kao mason“. Zbog toga je-Jevrejima, muslimanima i nereligioznim osobama, uskraćena mogućnost da budu članovi loža. Čak i u Konstituciji Velike lože Francuske, koji je ratifikovan 1755. godine, postojao je eksplicitan pasus, kojim je istaknuto - da samo krštena osoba može biti član Bratstva slobodnih zidara.
Vjerske i političke motivacije iza progona masonstva su očigledne i jednostavne za razumijevanje, jer su ih primjetili nebrojeni autori i istoričari. Zaključak se uvek svodi na istu tvrdnju da je Katolička crkva preduzimala preventivne mjere protiv onoga što je percipirala kao potencijalnu prijetnju njenom političkom i vjerskom autoritetu.
Konceptualno porijeklo složenice 'judeo-masonska zavjera' proizilazi iz očigledno onih izvora, i sa jednako očiglednim motivima, koji su bili zainteresovani da se širi propaganda protiv masonstva i drugih subjekata koji se suprotstavljaju tiranskom političkom i vjerskom sistemu tog perioda.
Antisemitski spisi - koji su postojali prije 1797. godine, nisu imali nikakve veze sa Jevrejima, kao učesnicima revolucionarne svjetske zavjere - usmjerene na uništavanje Hrišćanstva. Oni su u pretežnoj mjeri bili ograničeni na religijske teme, sa samo indirektnim političkim tonovima. Jasno je da je antisemitska publicistika, koja je postojala prije 1797, vezivala Jevreje na smrt Hrista, i na toj osnovi su bili progonjeni. Takođe, Jevreji su povremeno bili povezivali sa praksom izmišljenih crno-magijskih vještina. Ali ih autori takvih publikacija nikada nisu predstavljali kao revolucionere sklone osvajanju Svijeta. Naprotiv, Jevreji su opisivani kao slabići i kukavice – individue koje jedva da zaslužuju političku pažnju.
Na osnovu prethodno izloženog, potpuno je opravdano postaviti pitanje:
Kako i zašto je konstruisan političko-antijevrejski mit o jevrejsko-masonskoj zavjeri protiv čovječanstva?
U devetnaestom vijeku mnogi katolički sveštenici, od pape pa nadole, bili su ubjeđeni - da neka mračna zavjera nastoji da vjernike udalji od bezvremenske univerzalne hrišćanske istine da bi proizvela raspad Crkve. (Thomas J. Williford (2005).
Zamišljena zavjera - koju je sveštenstvo opisivalo, prvo je bilo dovođena u vezu sa Slobodnim zidarima. Jevreji su dodani u takve konstrukcije kasnije. ( David I. Kertzer (2001). Do kraja devetnaestog vijeka, ne mali broj sveštenika i monaha, neometanih od strane vrhovne institucije Katoličke crkve, uporno je propovjedalo o postojanje anti-hrišćanskog međunarodnog plana - u koji su involvirani Jevreji i Slobodni zidari. Prema tvrdnjama, iznesenim u svojoj disertaciji, pozivajući se na Kacera (pages 128, 174), Viliford upućuje - da je jedna od prvih publikacija u kojoj se Jevreji, i cjelokupan jevrejski narod, otvoreno optužuju za judaizaciju hrišćanskih naroda, bio je tekst 'Jevrejin, judaizam i judaizacija hrišćanskih naroda' [Henri Roger Gougenot des Mousseaux (1869): 'Le Juif, le judaïsme et la judaïsation des peuples chrétiens', Paris: H. Plon], a tekstovi - u kojima se masoni optužuju za rušenje monarhisma u Evropi, je tekst „Memoari koji služe istoriji jakobinizma“ [Augustin Abbe Barrbuel (1797/1799). Mémoires pour servir à l'histoire du Jacobinisme. Hambourg: Fauche.] i „Dokazi o zavjeri protiv svih vladavina i vlada Evrope konstruisani su na tajnim sastancima slobodnih zidara, iluminatskih i filozofskih društava“ [John Robison (1798): Proofs of a conspiracy against all the religions and governments of Europe carried on in the secret meetings of Free- masons, Illuminati and Reading Societies, Philadelphia: T. Dobson], (Mary Copeland and Jane Crawford,2014).. Ovdje treba pomenuti da, prema tvrdnji Lucijena Volfa, iznesenoj u tekstu „Mit o jevrejskoj pretnji svijetskim poslovima“, a koji se poziva na tekst u „Gentleman’s Magazine“, iz juna 1794, prvo dovođenje u vezu Masona i urote protiv Hrišćanstva je 1790. godina u govorima starješine Seminary of Eudists at Caen. (Ibid., 2014).
Prvo dovođenje u vezu Jevreja i Francuske revolucije je 1820 u tzv. Simoninijevom pismu (Norman Cohn, 1970). Prema tvrdnjama Širera (S .R. Shearer, 2010)., procjenjuje se da je godine 1806 Barruel izradio dokument u prilog njegovim klevetničkim optužbama protiv Jevreja - Simoninijevo pismo.
Kao i gotovo sve ostalo povezano sa mitom jevrejske svjetske zavjere, pismo je bilo falsifikovana izmišljotina koju je proizvela francuska politička policija pod Fuše- om (Joseph Fouche, 1759-1820, ministar policije pod Napoleonom Prvim). Dizajniranje konstrukcije o postojanju tog pisma imalo je za cilj da utiče na Napoleona, i naravno cjelokupnu društvenu zajednicu Francuza, protiv Jevreja u doba Napoleonovog dodijeljivanja građanskih prava Jevrejima (1791. godine) i tzv. 'Velikog Sanhedrina' (1806. godine). Pismo je, navodno napisao italijanski oficir, Đ.B. Simonini (Giovanni Battista Simonini). Pošto je čestitao Barruelu na 'otkrivanju' jakobinaca, za koje je Simonini tvrdio da su pripremali put za Antihrista, u pismu je opisan tzv. 'jevrejski ulog' na čitavom "Jakobinskom prostoru".(uporedi sa str. 71 Robertsonove knjige „Novi svijetski poredak“ (Pat Robertson,1992).. Tekst ovog pisma, riječima Umberta Eko-a "razvija sveobuhvatnost svega što je postalo antisemitska propaganda devetnaestog vijeka", tj. to je prvi dokument koji eksplicitno kaže da su se Jevreji zavjerali kako bi preuzeli vlast nad cijelim svijetom. Tekst (u stvari, jedna od verzija) pisma je kružio u različitim formama i konačno je objavljen u štampi 1878. (Ivan Sergeevich Gagarin, 1878.) Još uvijek pouzdano se ne zna da postoji original ovog pisma: U literaturi se može pronaći podatak da postoje kopije ovog pisma iz ranijih godina.( Anastasia Glazanova,2017).
Međutim, Baruelove fantazije i Simoninijevo pismo o masonskoj i jevrejskoj uroti protiv Čovječanstva nisu proizveli skoro nikakve refleksije sve do 1854 (Eduard Emil Eckert: La Franc-Maçonnerie Dans Sa Véritable Signification, Ou Son Organisation, Son But Et Son Histoire: Histoire. - francuski prevod 1854: De L’allenand. Liege: Hebraism), odnosno
1862. godine (Historisch-politische Blätter für das Katholische Deutschland, Munchen, Vol. V, page 432-434), (citirano prema Norman Kon, 1996.). Nekoliko godina kasnije (preciznije 1868), Herman Gedše (Herman Goedsche) autor je knjige koja je postala osnova jedne od najpoznatijih antisemitskih izmišljotina svih vremena - "Rabinov govor". (Sir John Redcliffe, pseudonim Hermana Gedšea, 1868.). Kao samostalna publikacija ovaj dio Gedšeove knjige publikovan je 1872 u Petrovgradu a 1876. godine u Moskvi pod naslovom „Na jevrejskom groblju u češkom Pragu (Jevreji vladaju Svjetom)“ (Norman Kon, 1996).


References / Reference

B. Albin (2011). Judaism and Freemasonry. Inner Quest Lodge 456. Dostupno na adresi: http://www.innerquest456.org/essays/judaism_and_freemasonry.pdf
A. Abbe Barrbuel (1797/1799). Mémoires pour servir à l'histoire du Jacobinisme. Hambourg: Fauche.
C. Berlet (1998). Dances with Devils How Apocalyptic and Millennialist Themes Influence Right Wing Scapegoating and Conspiracism. The Public Eye, 4/16/99
E. Cahill (1930). Freemasonry and the Anti-Christian Movement, 2nd ed. Dublin: M. H. Gill.
H. Carr (2012). Hebraic aspect of the Ritual. Ars Quatuor Coronatum, 97(1984), 75-83; The Ruby Tablet, 1(3), 24-37.
N. Cohn (1970). Warrant for Genocide. London: Penguin Books. [Norman Kon, (1996). Poziv na genocid, Novi Sad: Matica Srpska]
M. Copeland and J. Crawford (2014). Freemasonry, Secret Societies and the French Revolution: https://www.msmu.edu/graduate-programs/humanities/humanitas/
I. Cotler (2002). Human Rights and the New Anti-Jewishness: Sounding the Alarm. The Jewish People Policy Planning Institute, No.1, 3-10.
I. Fraser (2004). The Protocols of the Learned Elders of Zion: Proof of an Ancient Conspiracy. https://www.biblebelievers.org.au/proof.htm
A. Glazanova (2017). New Discoveries in the Development of the Judeo-Masonic Conspiracy Theory. 17th World Congress of Jewish Studies
S. Mayers (2012). From ‘the Pharisee’ to ‘the Zionist Menace’: Myths,Stereotypes and Constructions of the Jew in English Catholic Discourse (1896–1929). PhD thesis, University of Manchester
G. J. Mohr (1993). The hidden power behind Freemasonry, 2ndedition. Burnsville: Weisman Pubilcations
P. Robertson (1992). The New World Order. Mass Market Paperback.
J. Robinskon (1798). Proof of a conspiracy against all the religious andgovernments of Europe carried on in the secret meetings of Free-masons,Illuminati and Reading Society, (3rdedition) Philadelphia: T. Dobson & W. Cobbet
S. R. Shearer (2010). The Origins of the Illuminati Myth and the Protocols, Dostupno na: www.johnsanidopoulos.com/2010/09/origins-of-illuminatti-myth-and.html
T. J. Wilford (2005). Conservative political rethoric: Judaeo-masonic conspiracytheory. Ph.D. Theisis, Vanderbilt University.
L. Wolf (1921). The myth of the Jews menance in world affairs. New York: The MacMillan Company.